Κατάθλιψη: Η «Αόρατη» Αναπηρία

Ρεπορτάζ: Άννα Σωτηριάδου

Μπορεί να βρίσκεται δίπλα μας, να εργάζεται, να χαμογελά και να συμμετέχει κανονικά στην καθημερινότητα, ενώ μέσα του να δίνει μια αθόρυβη μάχη. Η κατάθλιψη παραμένει μία από τις πιο παρεξηγημένες ψυχικές διαταραχές, καθώς συχνά δεν έχει «ορατό πρόσωπο». Για χιλιάδες ανθρώπους, η καθημερινότητα μετατρέπεται σε έναν δύσκολο αγώνα επιβίωσης.

Πέρα από μια «κακή μέρα»

«Στα 16 μου πέρασα ολόκληρο καλοκαίρι χωρίς να κάνω τίποτα. Είτε έπινα είτε έμενα κλεισμένη στο δωμάτιό μου», θυμάται η Μ.Μ., περιγράφοντας την περίοδο που αργότερα κατάλαβε πως βίωνε κατάθλιψη.

Η ίδια θεωρεί ότι ο όρος χρησιμοποιείται πλέον πολύ εύκολα.

«Άλλο να νιώθει κάποιος λυπημένος και άλλο να έχει κατάθλιψη. Είναι δύο διαφορετικά πράγματα», αναφέρει.

Σύμφωνα με την ψυχολόγο Παντελίτσα Σταυρινού, η κατάθλιψη είναι διαταραχή διάθεσης που επηρεάζει τον τρόπο που σκέφτεται, αισθάνεται και λειτουργεί κάποιος στην καθημερινότητά του. Ο ψυχίατρος Λάμπρος Σαμαρτζής εξηγεί ότι πρόκειται για χρόνια και υποτροπιάζουσα διαταραχή που επηρεάζει τις σχέσεις, την εργασία και τη ζωή του ατόμου.

Οι ειδικοί διευκρινίζουν ότι η θλίψη από μόνη της δεν αρκεί για διάγνωση. Τα συμπτώματα πρέπει να διαρκούν τουλάχιστον δύο εβδομάδες και να συνοδεύονται από έντονη ψυχική επιβάρυνση και μειωμένη λειτουργικότητα.

Η κατάθλιψη δεν «φαίνεται»

Παρά τη σοβαρότητά της, η κατάθλιψη εξακολουθεί να συνοδεύεται από στερεότυπα. Πολλοί πιστεύουν ότι αφορά «αδύναμους» ανθρώπους ή ότι φαίνεται εύκολα.

«Μου έλεγαν ότι όλα είναι καλά στη ζωή μου και πως όλα είναι στο μυαλό μου», θυμάται η Μ.Μ.

Οι ειδικοί τονίζουν ότι ακόμη και άνθρωποι με επαγγελματική επιτυχία και υψηλή λειτουργικότητα μπορεί να βιώνουν κατάθλιψη χωρίς να το δείχνουν.

Τα πιο συχνά συμπτώματα είναι η έντονη θλίψη, η κόπωση, οι διαταραχές ύπνου, η κοινωνική απόσυρση, η δυσκολία συγκέντρωσης και η απώλεια ενδιαφέροντος για δραστηριότητες που παλαιότερα έδιναν χαρά.

«Όταν ήμουν μικρότερη, απομακρυνόμουν από όλους και δεν επικοινωνούσα με φίλους», λέει η Μ.Μ.

Η «σιωπηλή» μορφή της κατάθλιψης

Σε αρκετές περιπτώσεις, το άτομο συνεχίζει να εργάζεται και να ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις του, ενώ μέσα του καταρρέει. Πρόκειται για τη λεγόμενη «σιωπηλή» ή λειτουργική κατάθλιψη.

Η κ. Σταυρινού εξηγεί ότι μπορεί να εκφραστεί μέσα από ευερεθιστότητα, σωματικά συμπτώματα, συνεχή εξάντληση ή ακόμη και αναβλητικότητα, που συχνά παρερμηνεύεται ως τεμπελιά.

«Όταν έμενα μόνη μου με τις σκέψεις μου, ένιωθα χάλια», παραδέχεται η Μ.Μ.

Οι ειδικοί δίνουν ιδιαίτερη έμφαση και στην ανηδονία, δηλαδή στην αδυναμία του ατόμου να νιώσει χαρά ή συγκίνηση.

Οι αιτίες και η θεραπεία

Η κατάθλιψη συνδέεται με βιολογικούς, ψυχολογικούς και κοινωνικούς παράγοντες. Η μοναξιά, η οικονομική ανασφάλεια, η πίεση της καθημερινότητας και η σύγκριση μέσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης επιβαρύνουν σημαντικά την ψυχική υγεία.

Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει ψυχοθεραπεία, φαρμακευτική αγωγή όπου χρειάζεται, άσκηση, σωστή διατροφή και ουσιαστικές ανθρώπινες σχέσεις.

«Σημαντικό είναι να υπάρχει κάποιος που να μας ακούει χωρίς κριτική», σημειώνει η κ. Σταυρινού.

Η Μ.Μ. αναφέρει πως η βοήθεια από την ψυχολόγο της ήταν καθοριστική για να αποδεχτεί τον εαυτό της και να καταλάβει ότι χρειαζόταν στήριξη.

Η κατάθλιψη μπορεί να μην είναι πάντα ορατή, όμως είναι πραγματική και επηρεάζει βαθιά τη ζωή όσων τη βιώνουν. Η ενημέρωση και η κατανόηση είναι απαραίτητες για να σπάσει το στίγμα γύρω από την ψυχική υγεία και να ενθαρρύνονται περισσότεροι άνθρωποι να ζητούν βοήθεια χωρίς φόβο ή ενοχές.

Η Μ.Μ., σήμερα σε πολύ καλύτερη κατάσταση, στέλνει το δικό της μήνυμα αισιοδοξίας:

«It gets better. Μπορεί να πάρει χρόνια, αλλά γίνεται καλύτερα. Πάντα υπάρχει λόγος να συνεχίσεις και να μην τα παρατήσεις».